- Een NAS-server is een kleine, altijd ingeschakelde computer die back-ups, multimedia en documenten centraliseert op uw thuisnetwerk.
- Je kunt kiezen voor een eenvoudige commerciële NAS van merken als Synology of QNAP, of een oude pc hergebruiken met systemen zoals OpenMediaVault.
- De juiste processor, RAM-geheugen, aantal schijfposities en NAS-specifieke schijven kiezen is essentieel voor een goede balans tussen capaciteit, prestaties en betrouwbaarheid.
- Met een juiste netwerkconfiguratie, machtigingen en beveiliging transformeert u uw NAS in een krachtige privécloud zonder afhankelijk te zijn van externe diensten.
Als je erover hebt nagedacht hoe je thuis je eigen privécloud kunt hebben zonder afhankelijk te zijn van Google, Apple of andere diensten , dan is een NAS-server waarschijnlijk precies wat je zoekt, ook al wist je dat nog niet. Je hoeft geen ingenieur of hardware-expert te zijn: met een beetje planning en de juiste apparatuur kun je een systeem opzetten dat 24/7 voor je werkt en je back-ups, foto's, films en vrijwel alles wat je maar wilt opslaat.
In deze handleiding bekijken we stap voor stap wat een NAS is, welke opties je hebt (een kant-en-klaar model kopen of er zelf een bouwen) , welke functies je moet overwegen voordat je de grafische kaart verwijdert, en hoe je hem stap voor stap configureert, of je nu kiest voor een commerciële NAS zoals Synology of QNAP, of besluit een oude pc te hergebruiken met OpenMediaVault of een vergelijkbaar systeem. Het doel is dat je na het lezen van dit artikel weet wat het beste bij jouw behoeften past en hoe je het zonder problemen kunt installeren en gebruiken.
Wat is een NAS-server en wat kan deze voor u thuis betekenen?
Een NAS-server (Network Attached Storage) is, simpel gezegd, een opslagapparaat dat is aangesloten op uw lokale netwerk en fungeert als centrale hub voor uw gegevens. Het is als een externe harde schijf, maar dan veel krachtiger: in plaats van hem via USB op één computer aan te sluiten, verbindt u hem met uw router via een netwerkkabel, waardoor hij beschikbaar is voor alle apparaten in uw huis: pc's, laptops, mobiele telefoons, tablets, tv's, spelconsoles, enzovoort.
Hoewel de basisfunctie van een NAS het opslaan van bestanden is, is het in feite een kleine computer met een eigen besturingssysteem , processor, RAM-geheugen en sleuven voor een of meer harde schijven. Veel modellen bieden de mogelijkheid om applicaties te installeren waarmee de functionaliteit kan worden uitgebreid: mediaserver, private cloud, downloadserver, e-mail, VPN, webserver, videobewakingsoplossingen en zelfs platforms voor het hosten van WordPress-websites of webwinkels.
Het belangrijkste verschil met een typische externe harde schijf is dat een NAS is ontworpen om 24/7 aan te staan , altijd beschikbaar te zijn en via het netwerk toegankelijk te zijn. Dit maakt het mogelijk dat meerdere gebruikers tegelijkertijd verbinding maken, automatische back-ups worden uitgevoerd en dat u op afstand toegang hebt tot uw bestanden als u ervoor kiest om deze met de juiste beveiligingsmaatregelen aan het internet bloot te stellen.
Een ander belangrijk punt is dat je met een NAS je eigen "Dropbox" of "Google Drive" thuis kunt creëren . Je gegevens staan niet op de servers van een groot bedrijf, maar op je eigen harde schijven, in je woonkamer of kantoor. Voor veel gebruikers gaat het hier niet alleen om privacy, maar ook om controle: je kunt de opslagruimte uitbreiden wanneer je maar wilt, maandelijkse kosten vermijden en alles aanpassen aan je eigen behoeften.
Binnen de NAS-wereld zijn er twee hoofdgebruikersprofielen: de thuisgebruiker die een eenvoudig systeem zoekt voor back-ups, multimedia en foto's , en de kleine ondernemer of professionele gebruiker die meer schijfposities, meer rekenkracht en geavanceerdere configuratieopties nodig heeft (complexe RAID, specifieke services, meerdere gebruikers met gedetailleerde toegangsrechten, enz.). Modellen voor thuisgebruik zijn doorgaans gebruiksvriendelijker qua interface en automatisering, terwijl zakelijke modellen prioriteit geven aan robuustheid en functionaliteit.
Commerciële NAS versus NAS voor thuisgebruik: welke opties heb je?
Bij het opzetten van een NAS-server thuis heb je in principe twee opties: een kant-en-klare NAS kopen van een bekende fabrikant (Synology, QNAP, Western Digital, enz.) of een oude pc die je nog hebt liggen hergebruiken en ombouwen tot je eigen NAS. Beide opties hebben duidelijke voor- en nadelen.
Commerciële cloudopslagsystemen zoals Synology of QNAP onderscheiden zich door hun gebruiksgemak en plug-and-play-ontwerp . Fabrikanten hebben hun besturingssystemen uitstekend geoptimaliseerd en bieden installatiewizards, eigen appstores en mobiele applicaties aan, waardoor vrijwel iedereen binnen een half uur zijn of haar persoonlijke cloud kan opzetten. Deze gebruiksvriendelijkheid heeft echter een prijskaartje, en het is niet ongebruikelijk dat modellen uit het middensegment honderden euro's kosten, alleen al voor de behuizing, zonder harde schijven.
Aan het andere uiteinde van het spectrum bevindt zich de optie om zelf een NAS te bouwen met een oude pc : een desktop die je niet meer gebruikt, een afgetrapte maar nog functionerende laptop, of zelfs zeer goedkope tweedehands apparatuur, zoals bepaalde SFF-pc's (Small Form Factor) die je voor €60-80 kunt vinden en die een Intel i3-processor van een paar generaties geleden hebben. De grootste kostenpost hierbij zijn vrijwel altijd de harde schijven die je installeert.
Het grootste voordeel van een NAS voor thuisgebruik is dat je veel meer rekenkracht krijgt voor veel minder geld . Het is niet ongebruikelijk om commerciële NAS-systemen van €700-€800 te zien met bescheiden processors (zoals een Celeron) en 4-8 GB RAM, terwijl je met hetzelfde budget een refurbished pc kunt kopen met een oudere i5 of i7, 16-32 GB RAM en voldoende ruimte voor meerdere schijven. Aan de andere kant is de installatie iets complexer en zul je wat meer moeten worstelen met het besturingssysteem.
Een derde, tussenliggende optie is het gebruik van speciale NAS-systemen zoals FreeNAS/TrueNAS, Unraid, OMV of gebruiksvriendelijkere distributies zoals hexaBOROS (het bekende "hex OS" dat populair werd gemaakt door Linus Tech Tips) . Deze platforms bieden een redelijk handige grafische interface voor schijf-, RAID-, gebruikers- en servicebeheer, maar ze zijn nog steeds technischer dan de typische plug-and-play Synology. Daar staat tegenover dat je het maximale uit je hardware haalt en aanzienlijk geld bespaart.
Hoe kies je een NAS: hardware en belangrijkste functies
Voordat je overhaast iets koopt of recyclet, is het verstandig om eerst goed na te denken waarvoor je je NAS dagelijks nodig hebt . Een apparaat dat alleen back-ups opslaat en verder weinig doet, is niet hetzelfde als een apparaat dat 4K-films naar meerdere tv's streamt, als fotocloud fungeert, virtuele machines host en 24/7 downloads beheert.
Laten we beginnen met de processor en het RAM-geheugen. Hoewel een NAS geen gaming-CPU nodig heeft, is het belangrijk dat deze voldoende rekenkracht heeft om meerdere taken tegelijk uit te voeren : back-ups, mediastreaming, downloads, foto-indexering, enzovoort. Voor normaal thuisgebruik (back-ups en HD-media) is een bescheiden processor en 1-2 GB RAM-geheugen meestal voldoende, maar als u van plan bent om video's in hoge resolutie af te spelen, containers te gebruiken of veeleisende services te draaien, is een upgrade naar 4-8 GB RAM-geheugen ten zeerste aan te raden.
Als je een NAS voor thuis bouwt, is het overwegen van processoren zoals de Intel Core i3 3000- of 4000-serie een uitstekende optie : ze verbruiken relatief weinig stroom, bieden meer dan voldoende prestaties voor lichte encryptie en diverse services, en zijn gemakkelijk te vinden in gebruikte kantoorapparatuur. Wat betreft RAM: hoewel sommige oplossingen zoals OpenMediaVault kunnen opstarten met slechts 1 GB, is 4 GB of meer aan te raden voor een soepele werking.
Een ander cruciaal aspect is het aantal schijfposities en de totale opslagcapaciteit. Elke positie is een sleuf voor een harde schijf, en afhankelijk van het aantal posities kunt u verschillende capaciteits- en beveiligingsscenario's overwegen . Voor thuisgebruikers zijn schijven met 1 of 2 posities gangbaar, hoewel er ook modellen met 4, 6 of meer posities zijn ontworpen voor veeleisendere omgevingen. Bedenk hoeveel terabytes u nu nodig hebt en hoeveel u over een paar jaar nodig zult hebben, en of u bereid bent om wat capaciteit op te offeren voor redundantie.
Bijvoorbeeld, met een NAS met twee schijfposities kunt u beide schijven gebruiken om de capaciteit te vergroten (zonder redundantie) of ze configureren als een spiegel (RAID 1), zodat de ene schijf continu naar de andere kopieert, waardoor u de uitval van één schijf kunt opvangen . Bij configuraties met meer schijven kunt u kiezen voor RAID 5, RAID 6 of hybride varianten, die prestaties en fouttolerantie combineren.
Het besturingssysteem is een ander punt dat je niet over het hoofd mag zien. Elke fabrikant van commerciële NAS-systemen gebruikt zijn eigen platform met een eigen app store en interface . Synology, QNAP, WD, enzovoort, bieden officiële applicaties voor back-ups, foto's, multimedia, privéclouds, synchronisatie met Google Drive/Dropbox, enzovoort. Als je van plan bent Plex, een specifiek back-upsysteem of andere gespecialiseerde software te gebruiken, is het raadzaam om vooraf te controleren of deze beschikbaar is voor dat merk.
Vergeet tot slot niet dat een krachtige NAS nutteloos is als u harde schijven van lage kwaliteit installeert, of schijven die niet ontworpen zijn voor continu gebruik . Het is raadzaam om NAS-specifieke schijven te gebruiken, zoals Western Digital Red of vergelijkbare modellen van Seagate en andere fabrikanten, die beter bestand zijn tegen continu gebruik, trillingen en temperatuurschommelingen. Let naast de capaciteit ook op de lees-/schrijfsnelheden en het toerental (RPM).
Commerciële NAS: ervaringen, praktijktoepassingen en beperkingen
Veel gebruikers die overstappen op een commerciële NAS ontdekken dat deze uiteindelijk het digitale hart van hun huis wordt . Een typisch voorbeeld is iemand die een Synology met twee schijfposities koopt (vergelijkbaar met het huidige DS220j-model), er twee harde schijven van meerdere terabytes in installeert en jaren later draait het apparaat nog steeds dag en nacht om data te leveren aan het hele gezin.
In deze gevallen wordt de NAS het absolute middelpunt van de thuisopslag : back-ups van alle computers, primaire opslag voor werkbestanden, multimediabibliotheek (films, tv-series en muziek van dvd's en cd's), familiefoto's en -video's, enz. Diensten zoals Dropbox, Google Drive of iCloud worden gereserveerd voor incidentele taken, terwijl de "echte data" op de NAS staat.
Dankzij officiële en apps van derden kun je behoorlijk goede alternatieven creëren voor diensten zoals Gmail, Google Foto's, Netflix, of zelfs e-commerceplatforms of blogs . De meeste fabrikanten bieden appwinkels aan waar je mediaserverpakketten (Plex, Emby, Video Station), e-mailservers, downloadmanagers, WordPress-platforms, CRM's en meer kunt installeren. Je hoeft niet alles te gebruiken; iedereen kan kiezen wat het beste bij zijn of haar behoeften past.
Wat entertainment betreft, is een goed geconfigureerde NAS een genot: je complete collectie films, series en muziek is toegankelijk vanaf elke tv of elk apparaat . Je kunt een mini-pc of een Chromecast met Google TV aansluiten op de tv in de woonkamer, of Plex/Kodi-apps op je apparaten installeren en content afspelen via het netwerk zonder dat je USB-sticks of externe harde schijven hoeft te verplaatsen.
Je kunt een NAS ook gebruiken als alternatief voor Google Foto's of iCloud. Veel merken hebben al hun eigen oplossingen, zoals Synology Photos of QuMagie van QNAP , waarmee je automatisch foto's van je telefoon kunt uploaden, albums kunt bekijken, mensen kunt zoeken met gezichtsherkenning en collecties kunt organiseren. Ze zijn meestal niet zo "magisch" als de diensten van Google of Apple, maar met een beetje aandacht (mappen voor reizen/evenementen, favorieten, tags) kun je je herinneringen heel goed georganiseerd bewaren zonder ze met derden te delen.
Wanneer we het hebben over toegang tot uw NAS vanaf buiten uw huis, bieden commerciële NAS-apparaten meestal zeer eenvoudige services zoals QuickConnect of andere methoden voor toegang op afstand , waarmee u overal toegang kunt krijgen tot uw NAS via een URL zoals "quickconnect.to/uwID" of via mobiele apps. Dit is ongelooflijk handig, maar het brengt ook een beveiligingsrisico met zich mee: als u het systeem niet goed bijwerkt en geen sterke wachtwoorden gebruikt, stelt u een kleine Linux-computer bloot aan het internet, met alle risico's van dien.
Daarom kiezen veel gebruikers ervoor om hun NAS alleen binnen het lokale netwerk toegankelijk te houden . Als ze toegang van buitenaf nodig hebben, gebruiken ze veiligere oplossingen zoals een VPN die op de NAS zelf of op de router is ingesteld. Het is belangrijk om te begrijpen dat een NAS niet zomaar een harde schijf is, maar een apparaat met services die luisteren naar het netwerk, en dat moet ook zo behandeld worden.
Een thuis-NAS bouwen met een oude pc en OpenMediaVault.
Als je geld wilt besparen en het maximale uit je bestaande hardware wilt halen, is OpenMediaVault (OMV) een van de beste oplossingen als besturingssysteem voor je NAS thuis . OMV is een op Debian gebaseerde distributie, speciaal ontworpen voor opslagtaken, die zeer stabiel, open source en vrijwel volledig beheersbaar is via een vrij intuïtieve webinterface.
Een interessant voordeel van OMV ten opzichte van andere opties is dat het je niet vastlegt aan al te "exotische" of afhankelijke bestandssystemen , zoals wel het geval kan zijn bij bepaalde ZFS-configuraties in TrueNAS/FreeNAS. Mocht je server ooit uitvallen, dan is het eenvoudiger om de schijven in een ander systeem te hergebruiken en gegevens te herstellen, mits je natuurlijk over voldoende back-ups beschikt en weet wat je doet.
Qua systeemeisen is OMV vrij bescheiden: het kan draaien met 1 GB RAM, hoewel 4 GB of meer wordt aanbevolen , en wat de processor betreft, is elke recente processor uit het lagere tot middensegment of een i3 van een paar jaar geleden meer dan voldoende voor een NAS voor thuisgebruik. De ideale configuratie is een compacte desktopcomputer (Small Form Factor, SFF) met goede toegang tot de opslag en een laag stroomverbruik, hoewel een oudere laptop of een mini-pc met enkele aanpassingen ook kan werken.
Een veelvoorkomend scenario is het aanschaffen van een tweedehands kantoor-pc, bijvoorbeeld een HP Compaq Elite 8300 SFF met een i3-3220, een paar GB RAM en een paar reserve harde schijven . Je kunt een kleine schijf (bijvoorbeeld een HDD van 250 GB of een oude SSD) reserveren voor het besturingssysteem en een andere voor data (1 TB, 2 TB, 4 TB, of wat je maar wilt). Als je geen computer hebt, kun je dergelijke machines op de tweedehandsmarkt vinden voor € 60-80; je hoeft er alleen nog maar nieuwe, hoogwaardige harde schijven in te plaatsen.
Het installeren van OpenMediaVault is vrij eenvoudig: download de ISO van de officiële website, maak een opstartbare USB-stick met Rufus of een vergelijkbaar programma en start je pc op vanaf die USB-stick . Tijdens het proces kies je je taal, tijdzone, toetsenbordindeling, geef je de server een naam (om deze op het netwerk te identificeren), geef je een eenvoudig domein op zoals "local" en definieer je het wachtwoord voor de root-gebruiker. Het installatieprogramma partitioneert vervolgens de systeemschijf, configureert de Debian-pakketbeheerder en installeert de GRUB-bootloader op de hoofdschijf.
Zodra de installatie is voltooid en je de computer opnieuw opstart, zie je dat het systeem opstart in een GRUB-menu en uiteindelijk in een tekstconsole terechtkomt. Je hoeft niet met die terminal te worstelen als je dat niet wilt : laat de computer gewoon via een Ethernetkabel met de router verbonden en achterhaal het IP-adres vanaf een andere computer (door de instellingen van de router te controleren of door tools zoals whatismyipaddress en vergelijkbare programma's op je lokale netwerk te gebruiken).
Open vanuit elke browser in uw netwerk het IP-adres (bijvoorbeeld http://192.168.1.XX) en de webinterface van OpenMediaVault wordt weergegeven . De standaard gebruikersnaam en het wachtwoord voor beheer zijn meestal 'admin' en 'openmediavault'. Het eerste wat u moet doen na het inloggen, is dit wachtwoord wijzigen in een sterk wachtwoord dat u kunt onthouden of op een veilige plek kunt opschrijven.
Configureer schijven, gedeelde mappen en services in OMV.
Nu de server toegankelijk is via uw browser, is de volgende stap het configureren van de schijven die u wilt gebruiken om uw bestanden op te slaan . In het OMV-menu, onder 'Opslag', vindt u de sectie 'Schijven', waar alle schijven die op uw computer zijn aangesloten, zouden moeten verschijnen.
Als u de schijf die u voor uw gegevens wilt gebruiken niet ziet, kunt u een scan forceren met de optie "Scannen". Als de schijf dan nog steeds niet verschijnt, kan er een probleem zijn met de bekabeling, de voeding, de compatibiliteit of zelfs de conditie van de schijf zelf . Hulpmiddelen zoals CrystalDiskInfo (voer dit programma uit op een andere pc voordat u de schijf in de NAS installeert) zijn erg handig om te controleren of de schijf in goede staat verkeert.
Zodra de schijven zijn gedetecteerd, kunt u in het gedeelte 'Bestandssystemen' partities op de gegevensschijf aanmaken of koppelen . Normaal gesproken selecteert u de vrije partitie (bijvoorbeeld /dev/sdb1) en koppelt u deze. OMV geeft vervolgens een gele melding weer waarin u wordt gevraagd de wijzigingen te bevestigen en toe te passen. Negeer deze waarschuwingen niet: de configuratie wordt pas opgeslagen nadat u ze hebt goedgekeurd.
De volgende stap is het definiëren van een of meer gedeelde mappen op de gegevensschijf . In het gedeelte 'Toegangsrechten > Gedeelde mappen' kunt u een map aanmaken, deze een naam geven, kiezen op welk apparaat deze wordt opgeslagen (het apparaat dat u zojuist hebt gekoppeld) en de standaardrechten instellen. Voor een eenvoudige en overzichtelijke configuratie geven veel mensen in eerste instantie lees- en schrijfrechten aan iedereen, inclusief gasten, ook al wilt u dit later nog verder verfijnen.
Om die map daadwerkelijk toegankelijk te maken vanaf uw Windows-, macOS- of Linux-computer, moet u een service voor het delen van bestanden inschakelen. De meest gebruikte is Samba (SMB/CIFS), hetzelfde protocol dat wordt gebruikt voor toegang tot gedeelde resources op Windows-netwerken . In het menu "Services > SMB/CIFS" kunt u de service inschakelen, definiëren of thuismapjes doorzoekbaar moeten zijn en gedeelde resources aanmaken die verwijzen naar de map die u zojuist hebt geconfigureerd.
Zorg er bij het aanmaken van de gedeelde bron voor dat deze als navigeerbaar is gemarkeerd en sta, voor maximale eenvoud in eerste instantie, gasttoegang toe. Hierdoor kunt u de OMV-server en de gedeelde map bekijken vanuit de bestandsverkenner van uw pc door naar het gedeelte 'Netwerk' te gaan, zonder dat u een gebruikersnaam en wachtwoord hoeft in te voeren . Als u later de toegang tot die map wilt beperken, zodat alleen bepaalde personen er toegang toe hebben, maakt u eenvoudigweg gebruikers aan in OMV en schakelt u de gasttoegang uit.
Met die basisconfiguratie heb je al een volledig functionele NAS-server voor thuis, die vanaf elke computer in je thuisnetwerk toegankelijk is voor het lezen en schrijven van bestanden. Van daaruit kun je naar behoefte functies toevoegen: een muziekserver (bijvoorbeeld met Navidrome), back-upsystemen, fotosynchronisatieservices met apps zoals PhotoSync, of zelfs containers en virtuele machines als je hardware dat toelaat.
Praktische tips, prestaties en beveiliging voor uw NAS thuis.
Een NAS, zelfs een zelfgebouwde, staat bijna altijd aan, dus het is belangrijk om rekening te houden met stroomverbruik, geluid en temperatuur . Door te kiezen voor een relatief compacte behuizing met goede ventilatie en efficiënte voedingen bespaar je jezelf op de lange termijn veel problemen. Small Form Factor (SFF) apparaten zijn vaak een zeer goede optie omdat ze weinig ruimte innemen en, mits correct geïnstalleerd, vrij discreet kunnen zijn.
Qua prestaties kunt u, als uw netwerk Gigabit is (wat tegenwoordig standaard is), in de praktijk snelheden van rond de 100 MB/s verwachten voor zowel lezen als schrijven met degelijke mechanische harde schijven . Voor een enkele gebruiker die grote bestanden (zoals video's) verplaatst, is dit meer dan voldoende. De beperkingen zullen eerder afhangen van de snelheid van de harde schijf zelf of de processor als u bestanden versleutelt, video's transcodeert of veel taken tegelijk uitvoert.
Als de harde schijf in eerste instantie wat geluid maakt, hoeft u zich geen zorgen te maken: bij sommige modellen is dit geluid vooral hoorbaar wanneer de leeskoppen parkeren of controles uitvoeren . Als u echter een zeer luid tikkend geluid hoort, continu gekras of merkt dat de snelheid drastisch daalt, is het raadzaam de schijf te analyseren met SMART-tools en te overwegen deze te vervangen voordat u er belangrijke gegevens op opslaat.
Wat extra services betreft, is de mogelijkheid om je mediabibliotheek via Plex of Emby vanaf elke tv of elk apparaat te openen een van de belangrijkste voordelen. Installeer eenvoudigweg de bijbehorende server op de NAS (of in een container) en verwijs de bibliotheek naar de mappen waarin je films, tv-series en muziek hebt opgeslagen . Als de processor van de NAS niet krachtig genoeg is om volledige 4K-transcodering aan te kunnen, kun je altijd kiezen voor direct afspelen of de transcodering delegeren aan een ander apparaat.
Voor foto's en video's van je mobiel kun je apps zoals PhotoSync op je telefoon gebruiken om het uploaden van je opnames naar de NAS te automatiseren, elke keer dat je thuiskomt of wanneer je maar wilt . Zo hoef je niet langer afhankelijk te zijn van Google Foto's of iCloud, behoud je de controle over je bestanden en kun je met een gerust hart opslagruimte op je telefoon vrijmaken. Het is een kleine investering in tijd die zich later ruimschoots terugbetaalt.
Tot slot verdient internettoegang zorgvuldige aandacht. Hoewel het verleidelijk is om poorten te openen en de NAS overal vandaan te benaderen, geldt: hoe kwetsbaarder uw server is, hoe groter het aanvalsoppervlak . Als u geen constante externe toegang nodig hebt, kunt u het gebruik beperken tot uw lokale netwerk of een VPN (uw eigen VPN of die van uw router) configureren om veilig toegang te krijgen tot uw thuisnetwerk en, eenmaal binnen, de NAS te benaderen alsof u op de bank zit.
Met al het bovenstaande in gedachten, wordt een NAS-server voor thuisgebruik, of je die nu bij een fabrikant koopt of zelf bouwt met een gerecyclede pc en OpenMediaVault, een essentieel onderdeel van je digitale leven: het centraliseert je back-ups, brengt je multimedia-inhoud samen, stelt je in staat je eigen cloud te creëren en vermindert je afhankelijkheid van externe diensten . Het klinkt misschien in eerste instantie als een "nerd"-project, maar als je het eenmaal een tijdje hebt gebruikt, zul je je waarschijnlijk afvragen hoe je het ooit hebt kunnen volhouden met aparte harde schijven en clouddiensten.