Hoe je je pc vanaf een USB-stick naar Linux kunt converteren: een complete handleiding

Informatic Digital » Middelen » Hoe je je pc vanaf een USB-stick naar Linux kunt converteren: een complete handleiding

Ben je het zat dat je Windows-computer traag werkt en wil je hem een ​​tweede leven geven? Dan is je pc omzetten naar Linux door op te starten vanaf een USB-stick een van de beste beslissingen die je kunt nemen. Je kunt het tijdelijk gebruiken zonder de harde schijf aan te raken, of Windows volledig verwijderen en alleen Linux behouden, zowel op moderne als op zeer oude computers.

Als je bovendien meer wilt weten over gratis software, is het installeren van een distributie zoals Linux Mint, Ubuntu of Lubuntu een uitstekende manier om te beginnen. Je hoeft geen computerexpert te zijn : met een USB-stick, de juiste ISO-image en tools zoals Rufus, BalenaEtcher of de Linux Boot Disk Creator, kun je je systeem binnen enkele minuten klaar hebben en op vrijwel elke pc opstarten.

Wat houdt het in om je pc vanaf een USB-stick naar Linux te converteren?

Als we het hebben over "je pc vanaf een USB-stick in Linux veranderen", bedoelen we eigenlijk twee verschillende, maar verwante scenario's: Linux rechtstreeks opstarten vanaf de USB-stick zonder de harde schijf aan te raken, of die USB-stick gebruiken om Linux op de harde schijf te installeren en Windows te vervangen.

In het eerste geval gebruik je een zogenaamde USB Live of draagbaar systeem . Hiermee heb je een werkende Linux-installatie op je harde schijf, compleet met je instellingen en programma's, die op vrijwel elke computer opstart. Wanneer je de computer uitschakelt en de USB-schijf verwijdert, keert de computer terug naar het oorspronkelijke besturingssysteem, meestal Windows 10 of een andere versie.

In het tweede geval wordt dezelfde USB-stick gebruikt als installatiemedium om een ​​schone installatie van een GNU/Linux-distributie op de interne harde schijf uit te voeren. Deze methode wist het vorige systeem, waardoor Linux het enige besturingssysteem wordt, zonder dual-boot – ideaal als je Windows volledig van de computer wilt verwijderen.

Het grote voordeel van deze aanpak is dat je kunt beginnen met Linux in Live-modus uit te proberen zonder iets aan te raken, te kijken of je ermee overweg kunt en te controleren of alle hardware werkt (wifi, geluid, grafische kaart, enz.), en pas als je overtuigd bent, kun je de uiteindelijke installatie op de schijf uitvoeren.

Voordelen van Linux op een USB-stick ten opzichte van Windows

Een van de grote voordelen van Linux op een USB-stick is dat je je werkomgeving overal mee naartoe kunt nemen . Als je vaak computers van vrienden, familie of openbare pc's gebruikt, is het opstarten van je eigen distributie met je programma's en instellingen erg handig en bespaart het je tijd bij het telkens opnieuw configureren.

Er is ook een belangrijk veiligheidsaspect: als u op openbare computers of open netwerken wilt werken , biedt het gebruik van uw eigen USB-systeem extra gemoedsrust. U bent niet afhankelijk van een Windows-installatie vol onbekende software, vreemde browsertoolbars of verdachte configuraties; u gebruikt uw eigen schone systeem met uw eigen tools.

Een andere veelvoorkomende situatie is die van de "computerexpert" in de familie. Wanneer een vriend om hulp vraagt ​​met een pc die niet opstart of vreemd gedrag vertoont, is het opstarten van een Linux Live vanaf een USB-stick om de hardware te diagnosticeren of bestanden te herstellen veel eenvoudiger dan worstelen met een kapot Windows-systeem.

En tot slot is er een puur praktisch voordeel: moderne USB-sticks hebben meer dan acceptabele snelheden . De tijd dat opstarten vanaf een USB-stick een ware kwelling was, is voorbij. Met goede USB-sticks kun je tegenwoordig prima prestaties behalen voor kantoorwerk, internetten en zelfs sommige multimediatoepassingen.

De juiste Linux-distributie kiezen voor je pc.

Bij het converteren van je pc naar Linux vanaf een USB-stick is een van de belangrijkste beslissingen het kiezen van de juiste distributie. Niet alle distributies hebben dezelfde vereisten of zijn gericht op hetzelfde type gebruiker , dus je moet verstandig kiezen op basis van je hardware en wat je met de computer wilt doen. Zie voor meer informatie hoe je een distributie kiest die aansluit bij je behoeften.

Als je computer jonger is dan tien of twaalf jaar en relatief goede specificaties heeft (enkele GB RAM, een redelijke processor), kun je je populaire en gebruiksvriendelijke distributies zoals Ubuntu, Linux Mint of Manjaro veroorloven. Ze bieden aantrekkelijke desktopomgevingen, uitgebreide documentatie en forums vol oplossingen voor vrijwel elk probleem.

Bij echt oude pc's met beperkt geheugen en verouderde processors is het het beste om te kiezen voor lichtgewicht Linux-distributies. Lubuntu, Puppy Linux en Bodhi Linux zijn bijvoorbeeld ontworpen om te draaien op zeer beperkte resources, zelfs met slechts 256-384 MB RAM in het geval van sommige oudere versies van Lubuntu, of met 500 MHz CPU's.

Het is essentieel om de minimale en aanbevolen systeemvereisten , evenals de beschikbare desktopomgevingen , te controleren op de website van elke distributie . Desktops zoals LXQt, Xfce of MATE zijn doorgaans lichter dan KDE Plasma of sommige GNOME-varianten, en dit verschil is vooral merkbaar op oudere computers.

Een ander belangrijk criterium is de onderliggende basis van de distributie. Lubuntu en Linux Mint zijn bijvoorbeeld afgeleid van Ubuntu, dat op zijn beurt gebaseerd is op Debian . Dit betekent dat ze een enorm pakketecosysteem, goede hardwarecompatibiliteit en uitgebreide online ondersteuning erven – erg handig als je net begint.

Distributies voor beginners, om mee te spelen en om mee te knutselen.

Als je van Windows 10 komt en Linux als je enige besturingssysteem wilt gebruiken zonder al te veel gedoe, dan zijn Linux Mint en Ubuntu meestal de beste aanbevelingen . Ze zijn makkelijk te leren, de interfaces zijn erg intuïtief en het installatieproces is zeer begeleid.

Voor bescheiden computers die toch een redelijk moderne ervaring willen, zijn Lubuntu en Xubuntu goede opties . Ze volgen de Ubuntu-filosofie, maar met lichtgewicht desktopomgevingen die minder RAM en CPU verbruiken, wat resulteert in een responsievere computer.

Als je geïnteresseerd bent in de gamewereld, zou je kunnen kiezen voor een algemene distributie zoals Ubuntu, Linux Mint of zelfs Manjaro , in combinatie met tools zoals Steam (met Proton), Lutris of Heroic Games Launcher. Hiervoor zijn een degelijke grafische kaart en goed ondersteunde drivers aan te raden, maar de distributie zelf hoeft niet per se exotisch te zijn.

Aan de andere kant, als je echt wilt leren hoe Linux werkt, met het systeem wilt experimenteren en wilt knutselen aan configuraties op laag niveau, kun je distributies zoals Arch Linux of Debian in zijn puurste vorm overwegen . In deze gevallen wordt er echter van uitgegaan dat je tijd investeert in het lezen van documentatie en dat je niet bang bent voor de commandoregel.

Het is ook belangrijk om rekening te houden met je huidige vaardigheidsniveau: voor een complete beginner is het het beste om te beginnen met iets eenvoudigs (Mint, Ubuntu, Lubuntu), en als je daar eenmaal vertrouwd mee bent, is er tijd om over te stappen op complexere distributies. Proberen om Arch Linux te gebruiken op je eerste dag is als proberen om in een rallyauto te leren rijden.

Wat is een draagbare, permanente USB Live?

Wat je in de bibliotheek of in de les zag wanneer iemand een USB-stick inplugt, Linux opstart, het een tijdje werkt en de pc vervolgens terugschakelt naar het gebruikelijke Windows-besturingssysteem, is hoogstwaarschijnlijk een Live USB met een opstartbare Linux-distributie . In dit geval is het systeem niet op de harde schijf van de computer geïnstalleerd, maar draait het direct vanaf de USB-stick.

Deze Live-modus is doorgaans bedoeld voor het testen van de distributie, het uitvoeren van onderhoudstaken of incidenteel gebruik. Maar er is een zeer interessante variant: Live-installaties met persistentie . Hierbij reserveert de USB-schijf een deel van zijn capaciteit om wijzigingen, configuraties, programma's en bestanden op te slaan, net als bij een "normale" installatie, maar dan op de USB-schijf zelf.

Dankzij deze persistentie kunt u uw gebruikersaccount, bureaubladvoorkeuren en browserbladwijzers altijd bij u hebben... zonder dat u alles opnieuw hoeft te installeren of configureren wanneer u de computer opstart . Voor mensen die vaak met verschillende pc's werken, is dit een echte uitkomst.

Hiervoor is geen speciale hardware nodig: vrijwel elke pc die vanaf USB kan opstarten, werkt , zolang de BIOS/UEFI het maar toestaat om de USB-schijf als opstartapparaat te selecteren. Je hoeft alleen maar te controleren of je moederbord UEFI met GPT-partities of een oudere BIOS met MBR gebruikt, want bij het aanmaken van de USB-schijf moet je het juiste partitieschema kiezen.

Kort gezegd is die "magische truc" waarmee een computer ogenschijnlijk in Linux verandert zonder de harde schijf aan te raken, niets meer dan het opstarten van een compleet besturingssysteem vanaf een USB-stick . Wanneer je de stick verwijdert en de computer opnieuw opstart, laadt de pc zijn oorspronkelijke systeem weer alsof er niets is gebeurd.

Hardware- en materiaaleisen

Om je pc vanaf een USB-stick naar Linux te converteren, of je nu de Live-modus gebruikt of de installatie op de harde schijf uitvoert, heb je minimaal een USB-stick met een capaciteit van 4 GB nodig . Tegenwoordig is het aan te raden om voor 16, 32 of zelfs 64 GB te kiezen als je een permanent Live-systeem wilt of meerdere Linux-distributies wilt installeren.

Het is ook essentieel om een ​​andere computer met internettoegang te hebben waarop je de ISO-image van de door jou gekozen Linux-distributie kunt downloaden, evenals de tool die je nodig hebt om die ISO naar de USB-stick te branden (Rufus op Windows, BalenaEtcher op macOS, Boot Disk Creator op veel Linux-distributies).

De pc waarop je Linux gaat installeren, kan een desktopcomputer zijn of een oudere laptop met Windows. Het belangrijkste is dat de computer opstart vanaf USB ondersteunt , iets wat vrijwel elke computer van de afgelopen 15-20 jaar kan. In het ergste geval moet je de opstartvolgorde in de BIOS/UEFI wijzigen of een sneltoets gebruiken om het opstartapparaat bij het opstarten te selecteren.

Voordat u verdergaat met de definitieve installatie, vooral als u Windows volledig gaat verwijderen, is het van cruciaal belang om een ​​back-up te maken van uw belangrijke gegevens . Het installeren van een Linux-distributie op uw harde schijf houdt meestal in dat de partities worden geformatteerd, dus alles wat niet is opgeslagen op een andere schijf, in de cloud of op een USB-stick, gaat verloren.

Tot slot, als uw systeem meerdere interne schijven heeft (bijvoorbeeld twee SSD's en een HDD ), is het verstandig om van tevoren te bepalen waar u het systeem wilt installeren en hoe u de overige schijven wilt hergebruiken of formatteren. Zo voorkomt u verrassingen tijdens de installatiewizard.

Download de ISO-image van de Linux-distributie.

De kern van het hele proces is de ISO-image van de Linux-distributie die je gaat gebruiken. Een ISO-bestand is een bestand dat een getrouwe kopie bevat van de inhoud van een optische schijf (ofwel het complete installatieprogramma van een systeem), en dit is wat je op de USB-stick brandt om deze opstartbaar te maken.

Om het te verkrijgen, ga je simpelweg naar de officiële website van de distributie, zoek je de downloadsectie op en kies je de juiste editie. Er zijn meestal 64-bits (amd64) versies en in sommige gevallen 32-bits versies . Als je computer relatief modern is, heb je vrijwel zeker de 64-bits versie nodig; als je computer erg oud is, raadpleeg dan de instructies van het project.

Bij Debian wordt vaak aangeraden om de image met de desktopomgeving en propriëtaire firmware te downloaden als je hardware niet-vrije stuurprogramma's vereist (wifi-kaarten, grafische kaarten, enz.). Installatie op standaard Debian kan iets ingewikkelder zijn, dus als je een beginner bent, kun je het het beste simpel houden.

Voor distributies zoals Ubuntu of Linux Mint zijn er meestal verschillende edities, afhankelijk van de desktopomgeving (GNOME, Cinnamon, MATE, Xfce, enz.). Kies de editie die het beste bij je past qua uiterlijk en prestaties . Bij Lubuntu bijvoorbeeld, zie je meestal een duidelijk zichtbare lichtgewicht versie die is ontworpen voor computers met beperkte resources.

Controleer of het ISO-bestand correct is gedownload (projecten publiceren meestal checksums), hoewel voor normaal thuisgebruik een foutloze download vaak voldoende is . Zodra je het bestand hebt, kun je de opstartbare USB-stick maken.

Maak een opstartbare USB-stick met Rufus, BalenaEtcher of andere tools.

Nadat de ISO-image is voorbereid en de USB-schijf is aangesloten, is de volgende stap het gebruik van een tool die de image correct naar de schijf schrijft en deze opstartbaar maakt . Op Windows is Rufus al jaren hét programma hiervoor, terwijl BalenaEtcher op macOS erg populair is en veel Linux-distributies een tool hebben om opstartbare schijven te maken.

Als je Windows gebruikt, kun je Rufus downloaden van de officiële website. Zodra je het programma opent, zie je een veld om het USB-apparaat te selecteren, een ander veld om de ISO-image te kiezen en verschillende optionele parameters. Zorg er eerst voor dat je USB-schijf wordt weergegeven onder 'Apparaat' (om te voorkomen dat je een andere schijf beschadigt) en klik vervolgens op 'Selecteren' om de ISO van de gedownloade Linux-distributie te laden.

Kies in het gedeelte voor partitieschema en doelsysteem GPT en UEFI als de pc modern is . Als de computer ouder is of als u niet zeker bent van de opstartmodus, werkt MBR meestal goed als alternatief. Voor het bestandssysteem is FAT32 over het algemeen de beste keuze voor de meeste ISO's en om UEFI-compatibiliteit te garanderen, hoewel sommige zeer grote afbeeldingen mogelijk NTFS vereisen.

Een interessante functie van Rufus is dat het bij sommige distributies een "persistentie"-schuifregelaar biedt . Hiermee kunt u ruimte op uw USB-schijf reserveren waar uw wijzigingen worden opgeslagen. Voor licht gebruik (wat wifi-configuratie, basisaanpassingen) kunt u 2-4 GB toewijzen; voor regelmatig werken vanaf de USB-schijf is 8-16 GB beter; en als u de meeste van uw bestanden op die USB-schijf wilt bewaren, is 20-30 GB op een schijf van 64 GB of groter een goede hoeveelheid.

Wanneer je het proces start, is het normaal dat Rufus je waarschuwt dat het versies van bepaalde componenten (zoals Syslinux) zal downloaden of je vraagt ​​welke modus je wilt gebruiken om de image te schrijven. Accepteer de download wanneer daarom wordt gevraagd en selecteer "ISO Image-modus" wanneer de keuze voor de schrijfmodus verschijnt. Houd er rekening mee dat alles op de USB-schijf wordt gewist.

De pc opstarten vanaf de USB-stick met Linux

Nu de USB-stick klaar is, is het tijd om de computer ervan op te starten. Zet de pc uit, sluit de USB-stick aan op een beschikbare poort en zet de computer aan terwijl je direct de toets indrukt waarmee je het opstartapparaat selecteert of het opstartmenu opent. Dit is meestal F12, maar afhankelijk van de fabrikant kan het ook F1, F8, F9, F10, Esc of zelfs Tab zijn.

Als er een snel opstartmenu verschijnt, selecteer dan het station dat overeenkomt met uw USB-schijf en druk op Enter om verder te gaan. Anders moet u de BIOS/UEFI openen met F2, Delete of een andere toets , naar het gedeelte "Boot" gaan, de USB-schijf bovenaan de lijst plaatsen, de wijzigingen opslaan en de computer opnieuw opstarten.

Zodra de computer opstart vanaf de USB-stick, verschijnt er meestal een welkomstmenu of een taalwizard. Selecteer je taal met de muis of de pijltjestoetsen en druk op Enter . Afhankelijk van de distributie kun je vervolgens kiezen tussen het systeem uitproberen zonder te installeren of direct doorgaan met de installatie.

In veel op Ubuntu gebaseerde distributies laadt het opstarten in Live-modus een volledig functionele desktopomgeving. Vanuit daar kunt u internetten, multimedia afspelen, documenten openen en meer , zonder ook maar één byte van de interne schijf van de computer te wijzigen. Dit is het ideale moment om te controleren of alle hardware correct functioneert.

Als je op je bureaublad een pictogram of snelkoppeling ziet met een tekst als 'Ubuntu installeren', 'Lubuntu installeren' of iets dergelijks, weet je dat je de mogelijkheid hebt om die pc permanent naar Linux om te zetten door het systeem op de harde schijf te installeren in plaats van alleen de USB-stick te gebruiken.

Installeer Linux als enig besturingssysteem (zonder dual boot).

Als je zeker weet dat je Linux als enig besturingssysteem wilt gebruiken, is het installatieproces meestal vrij eenvoudig. Wanneer je het installatieprogramma opent, wordt je eerst opnieuw gevraagd naar je taal en vervolgens naar je tijdzone of regio. Kies je land of stad zodat de tijd, de datumnotatie en enkele regionale instellingen correct worden geconfigureerd. Als je Windows liever in een dual-boot-configuratie wilt behouden, bekijk dan de stapsgewijze instructies voor het installeren van Linux naast Windows.

Vervolgens moet je de toetsenbordindeling bepalen. Het is belangrijk om de juiste indeling te selecteren: Spaans, Internationaal Spaans, Engels, enzovoort. Zo weet je zeker dat de ñ, accenten en speciale symbolen op de juiste plek staan, of dat de indeling past bij je toetsenbord als bepaalde tekens er niet op staan.

Het lastigste gedeelte komt wanneer het installatieprogramma vraagt ​​hoe u de schijf wilt gebruiken. Om Windows en alle andere besturingssystemen te wissen en alleen Linux te behouden, moet u de optie "Schijf wissen" of "Volledige schijf gebruiken" kiezen . Hiermee wordt de geselecteerde schijf geformatteerd en worden de benodigde partities voor de distributie aangemaakt.

Als uw computer meerdere schijven heeft (bijvoorbeeld een primaire SSD, een secundaire SSD en een HDD voor opslag), zal het installatieprogramma een lijst weergeven. Kies zorgvuldig op welke schijf u Linux wilt installeren , meestal de SSD waarop Windows was geïnstalleerd. De andere schijven hoeven in dit stadium niet per se te worden gewist, tenzij u anders aangeeft. U kunt ze later vanuit Linux formatteren om ze als extra opslag te gebruiken.

Zodra u uw partitioneringsstrategie hebt gekozen (alles wissen, een volledige schijf gebruiken, enz.), vraagt ​​de wizard u om uw gebruikersaccount aan te maken: accountnaam, computernaam en wachtwoord . U kunt de optie selecteren om automatisch in te loggen als u uw wachtwoord niet elke keer wilt invoeren, hoewel u het nog steeds nodig hebt voor beheertaken.

Voordat de wijzigingen worden toegepast, toont het installatieprogramma een samenvatting van wat er gaat gebeuren: welke partities er worden aangemaakt, welke systemen worden verwijderd en hoe de schijf eruit zal zien. Dit is uw laatste kans om te controleren of u niet per ongeluk gegevens van een andere schijf verwijdert . Als alles er goed uitziet, bevestig dan en laat het systeem zijn werk doen totdat u wordt gevraagd om opnieuw op te starten.

Wat gebeurt er met de andere interne schijven tijdens de installatie van Linux?

Als je pc meerdere interne harde schijven heeft, is het begrijpelijk dat je je afvraagt ​​wat er met die schijven gebeurt als je Linux op de hoofdschijf installeert. Bij een standaardinstallatie op één schijf blijven de andere schijven onaangeraakt, tenzij je tijdens het herpartitioneren expliciet anders aangeeft. Met andere woorden, als je installeert op SSD 1, blijven SSD 2 en de HDD ongewijzigd.

Als die extra schijven echter nog steeds Windows-gegevens, oude NTFS-partities en andere bestandssystemen , vergeten systemen of eerdere installaties bevatten, is het waarschijnlijk verstandig om ze vanuit Linux te formatteren om ze op te schonen en te gebruiken voor algemene opslag, back-ups, gamefolders of wat je maar kunt bedenken.

Hiervoor kunt u grafische tools zoals GParted of het standaard schijfbeheer van uw nieuwe Linux-distributie gebruiken. Selecteer de juiste schijf, verwijder de oude partities en maak nieuwe aan in het gewenste formaat (meestal ext4 voor data in Linux). Raak de schijf waarop het besturingssysteem is geïnstalleerd niet aan, tenzij u absoluut zeker weet wat u doet.

Een andere optie is om een ​​van die schijven te gebruiken voor je /home-map of je persoonlijke gegevens , waardoor het systeem en de data duidelijk van elkaar gescheiden zijn. Dit kan tijdens de installatie worden geconfigureerd (door handmatig partities aan te maken) of later door gegevens te verplaatsen, hoewel je in dat laatste geval iets voorzichtiger moet zijn.

Het belangrijkste is in ieder geval dat het installeren van Linux niet per se betekent dat al je schijven zonder onderscheid worden gewist. Alleen de schijven die je expliciet selecteert tijdens de installatiewizard worden geformatteerd, dus neem even de tijd om elke schijf zorgvuldig te identificeren op basis van capaciteit en model.

Ubuntu of Debian installeren op een oude Windows-pc

Als je belangrijkste doel is om een ​​verouderde computer nieuw leven in te blazen die Windows nauwelijks meer draait, kan het installeren van een lichtgewicht distributie zoals Ubuntu met een eenvoudige desktopomgeving, of zelfs Debian met een geoptimaliseerde configuratie, wonderen doen. Het idee is om het oude systeem volledig te vervangen en Linux als enig besturingssysteem te gebruiken, waardoor het resourceverbruik wordt verminderd en de prestaties worden verbeterd.

In het geval van Ubuntu is de procedure vrijwel hetzelfde als eerder beschreven: je maakt een Live USB met Rufus, start de computer ermee op, kiest je taal en op het hoofdscherm heb je de opties "Ubuntu proberen" of "Ubuntu installeren". Als je kiest voor proberen, blijft de schijf ongewijzigd; als je kiest voor installeren, kun je via de wizard Windows wissen en de volledige schijf gebruiken.

Debian biedt op zijn beurt een grafische installatie die, hoewel iets minder opvallend, je door dezelfde stappen leidt: taal, netwerk, partitionering, gebruiker, enzovoort. Om het te vereenvoudigen, is het over het algemeen aan te raden om "de hele schijf gebruiken" en "alles op één partitie" te kiezen , zodat het installatieprogramma de ruimteverdeling kan beheren. Als je propriëtaire firmware nodig hebt (bijvoorbeeld voor bepaalde wifi-chips), is het verstandig om de ISO-image die deze bevat, vooraf te downloaden.

Houd er in beide gevallen rekening mee dat de installatie de inhoud van de schijf waarop u de installatie uitvoert, zal wissen . Daarom is het raadzaam om, voordat u vanaf de USB-schijf opstart, een back-up te maken van uw belangrijke documenten, foto's en andere bestanden op een ander opslagmedium. Na het proces beschikt die oude pc, die voorheen moeite had met het draaien van Windows, over een modern, veilig en veel lichter Linux-systeem.

Zodra de installatie is voltooid en je je computer opnieuw opstart, zal deze direct opstarten in je nieuwe distributie zonder dat Windows wordt weergegeven. Vanaf dat moment hoef je alleen nog maar de benodigde applicaties te installeren (browser, kantoorpakket, mediaspelers, gameclients, enz.) en te wennen aan de nieuwe manier van werken, die, zoals je zult merken, niet zo heel anders is.

Je pc omzetten naar Linux vanaf een USB-stick, of dat nu met een draagbaar Live-systeem is of door het als enig besturingssysteem op de schijf te installeren, opent vele deuren: je kunt de levensduur van oude hardware verlengen, je werkomgeving overal mee naartoe nemen, anderen helpen met computerreparaties en, als bijkomend voordeel, jezelf onderdompelen in het ecosysteem van open source software en leren omgaan met een krachtig en flexibel besturingssysteem dat niet afhankelijk is van de beperkingen van Windows.